Video oyunlarına veya depremlere ait sahte savaş görüntüleri sosyal medyada yayılıyor

İran, ABD ve İsrail arasında 6 gün önce başlayan çatışmalara ilişkin internette dolaşıma giren içeriklerin önemli bir kısmının gerçek olmadığı anlaşıldı.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan gerilim, Ortadoğu’yu bölgesel savaşa sürüklerken sosyal medya platformları İran, İsrail, Lübnan, Körfez ülkeleri ve çevre bölgelerden geldiği iddia edilen görüntülerle dolup taşıyor.


Ancak çatışmaya ilişkin dolaşıma giren içeriklerin önemli bir kısmının gerçek olmadığı anlaşılıyor.



UYDU GÖRÜNTÜSÜ SAHTE ÇIKTI



Tehran Times’ın sosyal medya platformu X’te paylaştığı ve Katar’daki bir Amerikan radar sisteminin İran’a ait bir insansız hava aracı saldırısıyla hasar aldığını gösterdiği iddia edilen uydu görüntüsü bunun en dikkat çekici örneklerinden biri oldu.



Financial Times tarafından yapılan analiz, söz konusu görüntünün aslında Bahreyn’deki bir bölgenin yapay zeka ile değiştirilmiş versiyonu olduğunu ortaya koydu. Gerçek uydu verileri radar sisteminde hasar bulunduğunu doğrulasa da internette yayılan görsel değiştirilmişti. Buna rağmen paylaşım yaklaşık bir milyon görüntülenmeye ulaştı.





Uzmanlara göre bu durum, çatışmalarda “bilgi savaşı”nın yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Üretken yapay zeka araçları sayesinde artık inandırıcı sahte görseller üretmek çok daha kolay hâle gelirken, gerçek ile kurgu arasındaki sınır giderek bulanıklaşıyor.



Açık kaynak istihbarat araştırmacısı Brady Africk, Hindustan Times’a yaptığı açıklamada, uydu görüntülerinin karmaşık teknolojilerle elde edildiği için insanlar tarafından doğal olarak güvenilir kabul edildiğini, ancak yapay zekanın bu güveni zayıflattığını belirtiyor. Online araştırma uzmanı Henk van Ess ise geçmişte sahte bir uydu görüntüsü üretmenin devlet düzeyinde teknik kapasite gerektirdiğini, bugün ise ücretsiz yapay zeka araçlarına erişimi olan herkesin bunu yapabildiğini söylüyor.



Yanlış bilgi yalnızca sahte uydu fotoğraflarıyla sınırlı değil. 2025’teki İsrail-İran çatışması sırasında da İsrail’de büyük yıkım yaşandığını iddia eden yapay zeka videoları yayılmış, aynı şekilde İsrail yanlısı hesaplar da İran’daki eski protesto görüntülerini güncel olaylar gibi paylaşmıştı. Doğrulama platformu GeoConfirmed, sahte veya bağlamından koparılmış videoların çatışma dönemlerinde hızla arttığını vurguluyor.



VİDEO OYUNLARI VE DEPREM GÖRÜNTÜLERİ



Tel Aviv’in İran füzeleriyle vurulduğunu iddia eden bir video da viral hâle geldi; ancak görüntülerin aslında Maraş depremlerine ait olduğu anlaşıldı.



Bazı görüntüler ise doğrudan video oyunlarından alınmıştı. Bir savaş gemisinin bir uçağı vurduğu çarpıcı bir görüntü milyonlarca kez izlenirken, klibin popüler savaş simülasyonu War Thunder adlı video oyunundan alındığı ortaya çıktı.



Sorunu büyüten bir diğer unsur da yapay zeka destekli arama ve analiz araçlarının hatalı sonuçlar üretebilmesi. NewsGuard ve ABC News Verify tarafından yapılan incelemeler, bazı yapay zeka araçlarının eski yangın görüntülerini İran saldırısı sonrası sahneler olarak tanımladığını ya da video oyunundan alınan kayıtları gerçek askeri operasyon görüntüsü gibi sunduğunu gösterdi.



TELEFON EKRANINDA KAYDIRMA



Uzmanlara göre insanların haber tüketim alışkanlıkları da yanlış bilginin yayılmasını kolaylaştırıyor. Dijital medya uzmanı TJ Thomson, ABC NEWS’e çoğu kişinin içerikleri küçük telefon ekranlarında hızlıca kaydırarak tükettiğini ve bunun detaylı doğrulama yapmayı zorlaştırdığını belirtiyor.



Günlük milyarlarca görüntü ve yüz binlerce saatlik video üretilmesi ve görüntülenmesi, gerçekleri ayırt etmeyi daha da güçleştiriyor.



X’TEN YENİ ÖNLEM



Bu gelişmeler karşısında sosyal medya platformları bazı önlemler almaya başladı. X platformu, silahlı çatışmalarla ilgili yapay zeka üretimi videoları açık şekilde belirtmeden paylaşan kullanıcıların gelir paylaşımı programından 90 gün uzaklaştırılacağını ve tekrar eden ihlallerde kalıcı yasak uygulanacağını açıkladı.

Platform ayrıca viral içeriklere doğrulama notları ekleyen “community notes” (topluluk notları) sistemini genişletti.



BAE’DE PARA CEZASI VERİLECEK



Bazı ülkeler de hukuki adımlar atıyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) Dubai polisi, söylenti ve dezenformasyon yayan kişilerin en az 200 bin dirhem para cezasıyla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.