NASA’nın Artemis göreviyle Ay’da yaşama hayalleri suya mı düştü?

NASA’nın Artemis II Ay görevi, roketin üst kademesine helyum akışında yaşanan sorun nedeniyle mart ayında fırlatılma şansını kaybetme riskiyle karşı karşıya.

NASA’nın insanlı Ay programı kapsamındaki Artemis II görevi bir kez daha ertelendi. Roketin üst kademesine helyum akışında tespit edilen kesinti nedeniyle mart ayındaki fırlatma şansının tamamen yitirilebileceği belirtiliyor.



Uzay ajansı, dev roketi Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde yer alan fırlatma rampasından alıp yeniden montaj binasına götürmeye hazırlanıyor.



TESTLER BAŞARILI OLMUŞTU



NASA, cuma günü ikinci fırlatma provası testinin başarıyla tamamlandığını ve mart başında fırlatmanın mümkün olabileceğini duyurmuştu. Ancak 21 Şubat gecesi yapılan kontrollerde, roketin üst kademesindeki motorda gerekli çevresel koşulları sağlamak için kullanılan helyum gazının akışında kesinti gözlendi.



Ajans, sorunun kaynağının henüz netleşmediğini, ekiplerin verileri incelediğini ve çözüm için en uygun yöntemin belirlendiğini bildirdi.



NASA Yöneticisi Jared Isaacman, sosyal medya platformu X’te yaptığı açıklamada, “Bu gelişme mart ayındaki fırlatma olasılıklarını neredeyse kesin olarak etkileyecek” ifadelerini kullandı.



Roketin montaj ve hazırlık işlemlerinin yapıldığı Vehicle Assembly Building’e (VAB) geri taşınması halinde mart ayı için planlanan beş olası fırlatma tarihi devre dışı kalacak. NASA’nın nisan ayında ise altı ayrı fırlatma fırsatı bulunduğu belirtiliyor. Nisan için olası tarihler 1, 3, 4, 5 ve 6 Nisan olarak açıklandı.



DEV ROKET GERİ DÖNÜYOR



Artemis II görevinde kullanılacak 98 metrelik Space Launch System (SLS) roketinin 24 Şubat’ta, hava koşulları elverirse, fırlatma rampasından VAB’a taşınması bekleniyor. Roket, kendi kendine hareket edebilen, dünyanın en ağır araçları arasında yer alan NASA’ya ait “Crawler-Transporter” paletli taşıyıcılarla yaklaşık 6,4 kilometrelik mesafeyi kat edecek. Bu araçlar 8,2 milyon kilograma kadar yük taşıyabiliyor.



NASA yetkilileri, roket üzerindeki bazı sorunlara yalnızca hangar içinde müdahale edilebildiğini vurguluyor.



MÜRETTEBAT KARANTİNADAN ÇIKTI



Görev mürettebatı; NASA astronotları Reid Wiseman, Victor Glover ve Christina Koch ile Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen’den oluşuyor.



Başarılı geçen ikinci yakıt dolum testinin ardından astronotlar Houston’daki Johnson Uzay Merkezi’nde yeniden karantinaya alınmıştı. Ancak son gelişmeler üzerine ekip karantinadan çıkarıldı ve yeni bir fırlatma tarihi belirlenene kadar Houston’da kalacak.



HELYUM SORUNU İLK DEĞİL



Artemis I’in 2022’deki insansız uçuşunda da üst kademe basınçlandırma sisteminde helyumla ilgili gecikmeler yaşanmıştı. Bu nedenle ekipler, mevcut sorunu değerlendirirken Artemis I verilerini de yeniden inceliyor.



Ay başında yapılan ilk yakıt dolum provasındaysa roketin çekirdek kademesinde sıvı hidrojen sızıntısı tespit edilmiş ve bu durum şubat ayındaki planlanan fırlatmayı erteletmişti. Son provada 700 bin galon sıvı oksijen ve sıvı hidrojen sorunsuz şekilde doldurulup boşaltılmış, hidrojen sızıntısına rastlanmamıştı.



1972’DEN BU YANA İLK OLACAKTI



Artemis II, 1972’deki Apollo 17 görevinden bu yana Ay çevresine yapılacak ilk insanlı uçuş olacak. 10 gün sürecek görev kapsamında astronotlar Ay’a iniş yapmayacak, ancak Orion kapsülüyle Ay’ın etrafında dolanacak.



Mürettebat, Ay’ın uzak tarafının yaklaşık 7 bin 500 kilometre ötesine kadar ilerleyerek insanlığın şimdiye dek ulaştığı en uzak noktaya seyahat edecek.



Orion uzay aracı, Lockheed Martin tarafından üretildi. 98 metrelik SLS roketi ve Orion kapsülü ilk kez insanlı olarak birlikte uçacak.



ARTEMİS PROGRAMININ HEDEFİ



NASA’nın Artemis programı, Apollo döneminden bu yana ilk kez insanları Ay yüzeyine geri götürmeyi hedefliyor.



Programın uzun vadeli amacı, Ay’ın güney kutbunda kalıcı insan varlığı oluşturmak ve buradaki su buzunu içme suyu, solunum ve roket yakıtı üretiminde kullanmak. Ancak şimdiye dek yaşanan sorunlar, NASA’nın bu iddialı görevi gerçekten başarıp başaramayacağı sorusunu gündeme taşıyor.



Daha önce bazı emektar mühendisler ve uzmanlar, NASA’nın mart ayı içinde bu uçuşu yapması halinde astronotların hayatını riske atacağı uyarısında bulunmuştu.



Uzay ajansının Ay’a insan indirme planı ise Artemis III görevi kapsamında gerçekleşecek. Artemis II, bu inişten önce sistemlerin test edilmesi için kritik bir adım olarak görülüyor.



NASA’nın önümüzdeki günlerde kapsamlı bir basın toplantısı düzenleyerek hem Artemis II’nin hem de sonraki görevlerin takvimine ilişkin yol haritasını paylaşması bekleniyor.