Yarım kalan aşkın ‘ah’ı

AYŞE ÖZDEMİR - Komşumuz İran, tarih boyunca huzur bulamadı. Siyasi çalkantılar, İranlılara hep mutsuzluk getirdi. Mutsuzlukta başı, eski İran Şahı Rıza Pehlevi’nin zümrüt gözleriyle ünlü ikinci eşi Süreyya Esfendiyari Bahtiyari çekti. Süreyya’nın ‘ah’ı bugün de çatışma yaşayanİran’ın üstünde gölge gibi dolaşıyor. 1941 - 1979 yılları arasında İran’ı yöneten Şah Rıza Pehlevi ilk evliliğini, 1939’da Mısır Prensesi Fevziye ile yaptı. 1940’da kızları Şehnaz’ı dünyaya getiren Fevziye, tahta bir erkek vâris veremeyince Pehlevi’den 1945’de ayrıldı. Pehlevi ikinci evliliğini, 1951’de Tahran’daki Gülistan Sarayı’nda Süreyya İsfendiyari Bahtiyari’yle yaptı.



Ağlayarak ayrıldılar

İranlı diplomat Halil İsfendiyari ile Alman Eva Karl’ın tek kızı Süreyya, İran’da doğmuş ama Avrupa’da yetişmişti. Birbirine âşık olan Süreyya ile Pehlevi’nin hayali, tahta bir erkek vâris vermekti. Ancak Süreyya’nın çocuğu olmuyordu. O zamanlar tüp bebek yöntemi yoktu. Hamile kalamayan Süreyya ile Pehlevi hanedan baskısıyla yedi yıl sonra ayrıldı. Şah 1958’de ağlayarak boşandıklarını açıkladı. “Mutluluğum feda edildi” diyenSüreyya ise ömrünün kalanını Avrupa’da geçirdi. Romantizm yaşadığı yönetmen Franco Indovina da 1972’de uçak kazasında ölünce “Mahzun Prenses” Süreyya aşk defterini tümüyle kapattı.

Peş peşe dram

Şah ise 1959’da evlendiği Farah Diba’dan ikisi erkek dört çocuk sahibi oldu. Ama o taht kimseye yâr olmadı. 1979’da Humeyni’nin devirdiği Şah ve ailesi yurt dışına kaçtı. Şah Rıza Pehlevi 1980’deMısır’daöldü. Farah Diba ile Pehlevi’nin kızı Leyla 2001’de Londra’da ilaç ve kokain karışımından öldü, küçük oğulları Ali Rıza ise 2011’de intihar etti. Farah Diba büyük oğlu Rıza Pehlevi (65) ve diğer kızı Farahnaz (63) ile teselli buldu. İran şimdi yeniden karışırken ABD’de yaşayan Rıza Pehlevi tahta dönme hayali kuruyor, annesi Şahbanu Farah Diba (87) da oğlunu destekliyor.

‘Son kez görüşelim’

İran halkını büyük baskıyla yönetmiş olan Şah Rıza Pehlevi, 1980’de Mısır’da pankreas kanseriyle mücadele ederken, ikinci eşi Süreyya kendisini görmek istedi. Pehlevi, kendisini hâlâ sevdiğini belirten bir mektup yollayan Süreyya’ya “Bekliyorum” dedi. Ama Süreyya, Mısır’a ulaştığında Pehlevi ölmüştü. Bir kez daha yıkılan Süreyya ise 2001’de69 yaşında Paris’te vefat etti. Çiftin aşkının ayrılsalar da hep devam ettiği biliniyor.