İsveç gazetelerinin yayımladığı ortak araştırmaya göre, Kenya’daki Meta taşeronları, son derece hassas ve mahrem içerikleri incelemek zorunda kalıyor.
Meta’nın Ray-Ban iş birliğiyle geliştirdiği yapay zekâ destekli akıllı gözlükler son yıllarda hızla popülerleşti. Şirketin verilerine göre ürün, 2025’te 7 milyondan fazla satılarak büyük bir sıçrama yaptı. Bu rakam, 2023 ve 2024 yıllarında toplamda satılan yaklaşık 2 milyon adetle kıyaslandığında dikkat çekici bir artışa işaret ediyor.
Kullanıcıların entegre kamera ve mikrofon sistemi sayesinde birinci şahıs bakış açısından video kaydedebilmesine ve çevreyi Meta’nın yapay zeka modeli aracılığıyla analiz edebilmesine olanak tanıyan gözlükler tüketicilerden ilgi görse de, cihazın yarattığı gizlilik tartışmaları da giderek büyüyor.
Eleştirmenler, yazılıma yüz tanıma özelliklerinin eklenmesinin özellikle kolluk kuvvetlerinin artan teknolojik yetkileri ve Meta’nın kullanıcı gizliliği konusundaki tartışmalı geçmişi göz önüne alındığında ciddi riskler doğurabileceğini savunuyor.
Son olarak ise kullanıcıların kaydettiği görüntüleri Kenya’daki taşeron firmalara aktaran Meta, bu firmanın çalışanlarının şoke edici söylemleriyle gündemde.
KAYDEDİLEN GÖRÜNTÜLER KENYA’DA
Tartışmaların merkezinde ise gözlüklerle kaydedilen görüntülerin önemli bir bölümünün, yapay zeka modellerinin eğitilmesinde kullanılan “veri etiketleme” süreci kapsamında ABD dışındaki taşeron şirketlere gönderilmesi yer alıyor.
Bu süreçte insan çalışanlar görüntüleri inceleyip yorumlayarak yapay zeka sistemlerinin öğrenmesine katkı sağlıyor. Teknoloji şirketlerinin genellikle yapay zeka başarılarını anlatırken bu emek yoğun aşamaya yeterince değinmediği belirtiliyor.
Gerçek tablo ise daha da karmaşık. İsveç gazeteleri Svenska Dagbladet ve Göteborgs-Posten tarafından yayımlanan ortak bir araştırmaya göre, Kenya’nın Nairobi kentinde çalışan Meta taşeronları, son derece hassas ve mahrem içerikleri incelemek zorunda bırakıldıklarını anlattı.
Bir veri etiketleme şirketi çalışanı, “Bazı videolarda insanların tuvalete gittiğini ya da soyunduğunu görebiliyorsunuz. Bence kaydedildiklerini bilmiyorlar; bilselerdi bunu yapmazlardı” dedi.
Başka bir çalışan ise, bir kullanıcının gözlüğü komodinin üzerine bıraktığı ve odadan çıktıktan sonra eşinin içeri girerek kıyafet değiştirdiği bir videoyu incelemek zorunda kaldığını söyledi.
İncelenen görüntüler arasında banka kartları, pornografik içerik izleyen kullanıcılar ve hatta tamamen kaydedilmiş cinsel ilişki sahneleri olduğu da aktarıldı.
“İZLEMEZSEK İŞİMİZİ KAYBEDERİZ”
Bir çalışan, bu içerikleri incelemek zorunda hissettiklerini belirterek aksi halde işlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya olduklarını söyledi:
“Birinin özel hayatına baktığınızı biliyorsunuz ama yine de işi yapmanız bekleniyor. Sorgulamamanız gerekiyor. Soru sormaya başlarsanız işiniz biter.”
KULLANICI VERİLERİ ÜZERİNDEKİ KONTROL SINIRLI
Meta’nın yapay zeka kullanım şartlarında şirketin, kullanıcıların yapay zekalarla girdiği etkileşimleri -mesajlar ve konuşma içerikleri dahil- otomatik veya insan incelemesi yoluyla değerlendirme hakkını saklı tuttuğu belirtiliyor.
Belgede ayrıca kullanıcıların, yapay zekanın saklamasını istemedikleri hassas bilgileri paylaşmamaları gerektiği uyarısı yer alıyor.
Ancak veri etiketleyicilerin incelediği içeriklerin niteliği, birçok kullanıcının bu uyarının farkında olmadığını düşündürüyor.
Dahası, Meta’nın yapay zeka gözlüklerini kullanan kişiler, yapay zeka özelliklerinden yararlanabilmek için verilerinin şirketin uzak sunucularına gönderilmesini kabul etmek zorunda. Uzmanlara göre veriler gönderildikten sonra kullanıcıların kontrolü büyük ölçüde ortadan kalkıyor.
Veri koruma kuruluşu “None Of Your Business” adına araştırmaya katılan avukat Kleanthi Sardeli, “Materyal, modellerin içine girdikten sonra kullanıcı pratikte verinin nasıl kullanılacağı üzerindeki kontrolünü kaybeder” dedi.
META’DAN AÇIKLAMA
İsveç gazetelerinin iki ay boyunca yanıt alamamasının ardından Meta sözcüsü, şirketin kullanım şartları ve gizlilik politikasına işaret eden kısa bir açıklama yaptı.
Sözcü, “Canlı yapay zeka kullanıldığında medya içeriklerini Meta AI Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikası doğrultusunda işliyoruz” dedi.
VERİLER ASYA VE AFRİKA ÜLKELERİNDE
Meta, yapay zeka modellerini eğitmek için Kenya, Kolombiya ve Hindistan gibi ülkelerdeki dış kaynak çalışanlarını kullanan tek şirket değil. AFP’nin geçen yılki haberine göre veri etiketleme çalışanları zaman zaman suç mahalli görüntüleri ve hatta ceset fotoğrafları gibi travmatik içerikleri düşük ücretler karşılığında incelemek zorunda kalıyor.
Uzmanlara göre bu durum, yıllardır gelişmekte olan ülkelerde düşük ücretli emek üzerine kurulu sosyal medya içerik moderasyonu uygulamalarını hatırlatıyor. Ancak giyilebilir teknolojilerin yaygınlaşmasıyla birlikte, tek bir dokunuşla yüksek çözünürlüklü görüntü kaydedilebilmesi veri etiketlemenin “görünmeyen insan maliyetini” yeni bir boyuta taşıdı.
Bir veri etiketleyici, araştırmayı yapan gazetelere şu değerlendirmede bulundu:
“İnsanlar veri toplamanın boyutunu gerçekten bilseydi, kimse bu gözlükleri kullanmaya cesaret edemezdi.”
Misafirler için gizlenen link, görmek için
Giriş yap veya üye ol.