İranlıların asıl talebi! Göz ardı edilen 47 yıllık gerçek: Protestoları Pehlevi mi başlattı?

Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr –İran’da yaklaşık 3 haftadır devam eden gösteriler tüm dünyanın gündeminde. Zaman zaman şiddetli çatışmalara dönüşen ve hâlihazırda devam eden eylemlerde çok sayıda kişi hayatını kaybetti. Olayların şiddet seviyesi giderek artarken ABD Başkanı Trump’ın İran’a yönelik olası bir askerî müdahale sinyali, yaşananların İran dışına da yayılarak bölgesel çatışmalara dönüşeceği yönünde endişelere sebep oluyor.MiddleEastEye’dayer alan ve ABD merkezli düşünce kuruluşu QuincyInstituteforResponsibleStatecraft’ındüzenlediği bir panelde konuşan uzmanlara göre bazı istisnai görüşler olsa da İranlıların çoğu yabancı müdahale seçeneğine sıcak bakmıyor.

Ülke genelinde eylemler sürüyor

Alıntı Metni

‘DIŞ YAPTIRIMLAR VE MÜDAHALELER REJİMİN ÖMRÜNÜ UZATIYOR’

Uzmanlara göre İsrail’in geçen haziran ayında İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar ve ABD’nin Venezuela’ya yönelik müdahalesi gibi örnekler sebebiyle birçok İran vatandaşı dış müdahale fikrine sıcak bakmıyor. Quincy Institute for Responsible Statecraft’ındüzenlediği panelde konuşanAmwajhaber dergisinin editörü Muhammed AliŞabani'ye göre İranlıların çoğunun esas isteği yaptırımların kalkması. Şabani bunun altını çizerek, “Bence İranlıların büyük çoğunluğu, savaşın gölgesini ortadan kaldıracak ve yaptırımların kaldırılmasını sağlayacak bir anlaşmayı memnuniyetle karşılayacaktır” şeklinde konuştu. Birçok İran vatandaşının daİran’daki mevcutrejimin sonsuza dek süremeyeceğinin farkında olduğunu düşündüğünü belirtenŞabani, “Aslında son 20 yılda gördüğümüz şey, yaptırımların rejimin varlığını uzattığıdır” dedi. İran’daki orta sınıfın siyasi hareketlerde önemli rol oynadığını ifade edenŞabani, son 20 yıldaki ABD yaptırımları sebebiyle ülkedeki orta sınıfın maddi olarak ‘içinin boşaldığını’ ve bu sebeple organik siyasi değişimin de gerçekleşmediğini söyledi.

Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nde kıdemli politika uzmanı ve Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı Başkan YardımcısıEllieGeranmayehise Batı ülkelerinden İran’a yönelik yapılan okumaların zaman zaman yanlış sonuçlara ulaştığını belirterek, “İran’daki sivil toplumun varlığını ve bu insanların yabancı askerî müdahaleyi savunmadığını unutuyoruz diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.Geranmayeh, görmezden gelinen bir diğer hususun da büyük gösterilerden sonra maddi açıdan verilen ‘hediyeler’ olduğunu söyledi.

Alıntı Metni

‘EYLEMLERİN BAŞARIYA ULAŞMASI ZOR’

İran’da yapılan protestolar sebebiyle mevcut rejimin devrilmesinin zor olduğu ifade eden Johns Hopkins Üniversitesi İleri Uluslararası Çalışmalar Okulu Uluslararası İlişkiler ve Orta Doğu Çalışmaları Profesörü ValiNasr, protestoların son yılların en yoğun gösterileri olmasına rağmen İran’daki yönetimi devirmesinin güç olduğunu, bunun nedeninin ise bir lider eksikliği olduğunu ifade etti.Nasr, “Bunlar aslında halkın öfkesinin gerçek bir patlaması ama liderlik, yönlendirme ve örgütlenme olmadan bu tür protestoları sadece İran’da değil, dünyanın başka yerlerinde de sürdürmek çok zor” dedi.


Devrik İran Şahı Rıza Pehlevi’nin sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi

PROTESTOLARIN ARDINDA PEHLEVİ Mİ VAR?

Devrik İran Şahı Rıza Pehlevi’nin sürgündeki oğlunun protestoları yönettiği yönündeki haberlerin asılsız olduğuna dikkat çekenNasr, “Bu protestoları o başlatmadı. Gündemi de o belirlemedi. Aslında o, tüm bu olanlara sonradan dâhil oldu” dedi. Muhammed AliŞabaniise Pehlevi’nin 47 yıldır İran’da bulunmadığına dikkat çekerek, “Bence insanların onun rolünü değerlendirirken düşünmeleri gereken en önemli soru şu: İran’ın içindeki insanlar nerede? Neden 47 yıldır İran’da bulunmamış, Virginia’da oturan bir adamdan İran’da değişim bekliyorlar?” ifadelerini kullandı. İran’da muhalefete öncülük edebilecek kişilere örnek olarak 2022’den beri Evin Hapishanesi’nde bulunan reformist siyasi lider Mustafa Teczadeh’i gösteren Şabani, “Haziran 2025’teEvin’ibombalayıp 70 kişiyi öldüren kimdi tahmin edin? İsrail. Yani bu insanların hayatları hem İran hem de İsrail tarafından tehdit ediliyor” sözleriyle düşüncelerini paylaştı.

Alıntı Metni