Dünya ölümcül virüsün pençesinde! Hiç belirti vermiyor, sessizce ilerliyor

ABD’nin Teksas eyaletindeki El Paso kentinde yapılan bir araştırma, kalp ve sindirim sistemini hedef alan Chagas adlı kan emen bir öpücük böceğinden bulaşan hastalığa neden olan parazitin sınır hattında hızla yayılabileceğine dair endişeleri artırdı. ABD-Meksika sınırı yakınında toplanan 26 “öpücük böceğinin” 22’sinde hastalığa yol açan parazit tespit edildi.

Earth'ün haberine göre çalışmaya, Texas Üniversitesi El Paso (UTEP) bünyesinde görev yapan Dr. Rosa Maldonado liderlik etti. Maldonado’nun ekibi, parazit enfeksiyonlarını ve El Paso’daki topluluk temelli izleme çalışmalarını hem laboratuvar analizleri hem de saha araştırmalarıyla birlikte yürütüyor.

İNSAN VE VAHŞİ YAŞAMIN KESİŞTİĞİ NOKTALAR RİSK YARATIYOR

Araştırma özellikle insanların ve vahşi yaşamın iç içe geçtiği alanlara odaklandı. Uzmanlara göre bu sınır bölgeleri, böceklerin yeni konakçılar bulması için kritik fırsatlar sunuyor. Parklar, çöl alanları ve yerleşim bölgelerinin kenarları bu açıdan en riskli noktalar arasında yer alıyor.

YILLARCA BELİRTİ VERMİYOR, KALBİ YAVAŞ YAVAŞ TAHRİP EDİYOR

Sağlık yetkililerine göre Chagas hastalığı dünya genelinde 7 milyondan fazla kişiyi etkiliyor. Parazitik bir enfeksiyon olan hastalık, kalp ve sindirim sisteminde ciddi hasara yol açabiliyor. Parazit, kas hücrelerinin içine girerek yıllarca gizlenebiliyor ve zamanla kalp ya da sindirim dokularında kalıcı yara izleri bırakabiliyor.

Uzun süre belirti vermemesi nedeniyle hastalık çoğu zaman geç fark ediliyor. Pek çok kişi, enfekte olduğunu ancak kalp ritim bozuklukları, kalp yetmezliği veya organ büyümesi gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıktığında öğreniyor.

BULAŞMA YOLU DÜŞÜNDÜĞÜNÜZDEN FARKLI

“Öpücük böcekleri” geceleri kan emerek besleniyor. Ancak Chagas hastalığı doğrudan ısırıkla değil, böceğin bıraktığı enfekte dışkının kaşınan cilt, göz ya da ağız yoluyla vücuda girmesiyle bulaşıyor. Bu nedenle böceklerin ev içine girmesi ya da verandalar, odun yığınları ve gölgeli alanlarda saklanması bulaş riskini artırıyor.

10 AY SÜREN SAHA ÇALIŞMASI

UTEP ekipleri, Nisan 2024 ile Mart 2025 arasında 10 ay boyunca çöl alanlarında ve mahalle sınırlarında tuzaklar kurdu. Yaklaşık bir metre yükseğe yerleştirilen ışık tuzaklarıyla gece uçan yetişkin böcekler toplandı. Sadece yetişkin bireyler yakalandığı için, böceklerin ev çevresinde nerelerde ürediği henüz netleşmedi.

DNA TESTİYLE PARAZİT TESPİTİ

Laboratuvarda her böcek, PCR (polimeraz zincir reaksiyonu) yöntemiyle incelendi. Araştırmacılar, böceklerin bağırsak dokularından alınan örneklerde Trypanosoma cruzi DNA’sını özel genetik problarla taradı. Pozitif sonuç, parazitin böcekten geçtiğini gösteriyor ancak doğrudan bir kişiye bulaştığını kanıtlamıyor.

Mikroskobik incelemelerde tüm örneklerin Triatoma rubida türüne ait olduğu belirlendi. Bu tür, El Paso ve Las Cruces çevresinde yaygın olarak görülüyor. Böcekler hem Franklin Mountains Eyalet Parkı gibi doğal alanlarda hem de konut bölgelerinde, genellikle gölgeli molozların ve dış yapılarının altında bulundu.

PARAZİT ORANI HIZLA YÜKSELİYOR

Maldonado’nun ekibi 2021 yılında yaptığı bir araştırmada böceklerin yalnızca yüzde 63.3’ünde parazite rastlamıştı. Yeni veriler bu oranın ciddi biçimde arttığını gösteriyor.

“T. cruzi enfeksiyonlarının arttığı görülüyor” diyen Maldonado, örnek sayısının sınırlı olduğunu, daha geniş kapsamlı çalışmalarla bu artışın mevsimlere yayılıp yayılmadığının netleşeceğini söyledi.

ENFEKSİYON KRONİKLEŞİYOR, RİSK YILLARCA SÜRÜYOR

Çoğu insan erken dönemde hastalığı fark etmiyor ve yıllar sürebilen kronik evreye giriyor. Bu süreçte parazitler kalp ve sindirim kaslarında gizlenerek ritim bozukluklarına, kalp yetmezliğine ve organ büyümesine yol açabiliyor. Sağlık yetkilileri, kronik enfeksiyon taşıyan kişilerin yaklaşık üçte birinde ilerleyen yıllarda kalp hasarı geliştiğini belirtiyor.

EVCİL HAYVANLAR DA RİSK ALTINDA

Vahşi memeliler parazitin doğal rezervuarı olarak görev görüyor. Böcekler enfekte hayvanlardan paraziti alıp bir sonraki kan emme sırasında taşıyabiliyor. Köpekler ve diğer evcil hayvanlar da enfekte olabildiği için veterinerler, riskli bölgelerde hayvanların geceleri ev içinde tutulmasını öneriyor.

TANI NADİR, TAKİP ZOR

ABD’de Chagas hastalığı için rutin tarama yapılmıyor. Çünkü hastalar yıllarca belirti göstermeyebiliyor. Tanı genellikle kanda antikorları saptayan testlerle konuluyor. Düzenli tarama ve bildirim eksikliği, yerel vakaların izlenmesini zorlaştırıyor.

UZMANLARDAN NET UYARILAR

Uzmanlar, basit önlemlerin riski azaltabileceğini vurguluyor:

• Duvar ve çatlakları kapatmak
• Sıkı pencere sineklikleri kullanmak
• Odun ve molozları evden uzak tutmak
• Gece dış ışıkları kısmak
• Evcil hayvanları geceleri içeri almak

KAN TARAMASI PLANLANIYOR

Maldonado’nun ekibi önümüzdeki yıl El Paso’da, sık maruziyet riski taşıyan kişiler için kan tarama programı başlatmayı planlıyor. Amaç, sessiz enfeksiyonları erken yakalayarak kalp ya da sindirim sistemi hasarı oluşmadan tedaviye yönlendirmek.

Araştırmacılara göre sınır hattındaki bu bulgular, tespiti zor ama etkisi büyük bir parazitin çöl ekosistemlerinden günlük yaşama ne kadar hızlı sızabildiğini gösteriyor. Düzenli izleme, erken test ve temel ev önlemleri, yayılmayı sınırlamanın en etkili yolları olarak öne çıkıyor.

Alman basınından dikkat çeken Türkiye analizi! 'NATO'nun beyni Ankara, bu bir tesadüf değil'
Altın rekor kırarken ALTINS1 neden çakıldı? Piyasa bunu konuşuyor: 4 günde böyle düşüş görülmedi