Bardağı taşıran ayıcık!

Küresel krizlerin, yoksulluğun, çatışmaların tehlikeli boyutlara ulaşmasına rağmen ‘lüks tüketim çılgınlığı’ hız kesmiyor. Türkiye’de ve dünyada milyonlarca insan krizlerle boğuşurken bir taraftan da alışveriş tutkusu sürüyor. Yeme-içmeden eğlenceye, giyimden aksesuara hatta konuttan araç alımına kadar pek çok alanda popüler kültür takip ediliyor ve lüks tüketimden vazgeçilmiyor.

Viral olan kupa

ABD merkezli kahve markası Starbucks’ın viral olan ‘ayıcık kupası’ lüks tüketim çılgınlığının ulaştığı boyutu gözler önüne seriyor. Yurt dışında izdihama yol açan cam kupa bardağı ‘Bearista Cup’ Türkiye’ye de gelir gelmez olay oldu. 1 adet alım ile sınırlı olan ve 2 bin TL’den satışa sunulan kupa hızla tükenirken aynı zamanda karaborsaya düştü.

İlk olarak geçtiğimiz kasım ayında ABD’de 29.95 dolardan satışa çıkan bardak, kısa sürede tükenmişti. Sınırlı sayıda üretilen Bearista bardak için sabah saat 05.00’te Starbucks mağazalarının önünde kuyruğa giren müşteriler saatlerce kapıda beklemelerine rağmen bardağı bulamadığını dile getirmişti. Teksas eyaletinde ise müşteriler birbirine girmiş, kavga polis müdahalesiyle sona ermişti. Kupayı almayı başaran bazı kişiler ise ürünü internette fahiş fiyattan satışa koydu. Fiyatların 50 bin dolara kadar çıktığı görüldü. Starbucks, gelen tepkiler üzerine bir açıklama yaparak özür diledi. Bearista bardağı, geçtiğimiz salı günü İngiltere’de de satışa çıkar çıkmaz tükendi. Bardak, mağaza fiyatı 27.95 sterlin olmasına rağmen bazı platformlarda 650 sterline kadar yeniden satışa sunuldu.

Bardağın iki gün önce Türkiye’de satışa sunulmasının ardından benzer manzaralar burada da yaşandı. Dünyada olduğu gibi karaborsaya düşen cam bardak, ilan sitelerinde 50 bin TL fiyat etiketiyle yeniden satışa sunuldu. Bu durum bazı sosyal medya kullanıcıları tarafından tepkiyle karşılanırkenbir sosyal medya kullanıcısının “Popüler kültür kölesi olmaktan niye utanıyım ki? Hem popülerim hem kültürlüyüm” yorumu dikkati çekti.



Ayrıcalık hissi ihtiyacın önünde

Yaşanan tüketim çılgınlığıyla ilgili Üsküdar Üniversitesi, Sosyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Barış Erdoğan Milliyet’e yaptığı değerlendirmede şunları söyledi:

“Günümüz toplumunda tüketim ihtiyaç karşılamanın çok ötesine geçti. Bugün satın alma davranışı her zamankinden daha fazla görünür olma ve sosyal statü kazanma işlevi görüyor. Starbucks gibi küresel markalar, sınırlı sayıda ürettikleri ürünlerle bilinçli biçimde ‘kıtlık hissi’ yaratıyor. Bu da insanların rasyonel davranmasını zorlaştırıyor. Burada asıl mesele, insanların bir cam bardağa değil, o bardağın temsil ettiği hikâyeye para ödemesi. Ayrıcalık hissi, nadir olana sahip olma duygusu ürünün maddi değerinin önüne geçiyor. Burada satın alınan şey bir nesneden çok, statü hissi ve anlatılabilir bir hikâye. ‘Ben bunu buldum’, ‘Ben ulaştım’, ‘Benim evimde var’ cümleleri bu hikâyenin parçası.”

Toplumsal bir mesele

Uzman Psikolog Kerem Gümüş ise, “İnsanlar ihtiyaçlarını değil, içlerinde büyüyen eksiklik hissini satın almaya çalışıyor. Böyle benzer alışveriş stillerinde asıl amaç bir ihtiyacı karşılamak olmuyor. ‘Diğer insanlardan geri kalmama’, ‘kendini diğerlerinden özel hissetme’ veya markanın insanlara pazarlamış olduğu o statüye dahil olma arzusudur. Bu da tüketimi kişisel bir tercih olmaktan çıkarıp toplumsal bir mesele haline getiriyor” ifadelerini kullandı. ●EREN KOCA Haber Merkezi